ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਸਥਾ (WHO) ਨੇ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਰਿਪਬਲਿਕ ਆਫ ਕਾਂਗੋ (DRC) ਅਤੇ ਯੂਗਾਂਡਾ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਇਬੋਲਾ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਕੋਪ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ “Public Health Emergency of International Concern (PHEIC)” ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਵਧ ਰਹੇ ਕੇਸਾਂ, ਸਰਹੱਦੀ ਫੈਲਾਅ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਿਹਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਪ੍ਰਕੋਪ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬੀ ਕਾਂਗੋ ਦੇ Ituri Province ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ Bunia, Rwampara ਅਤੇ Mongbwalu health zones ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਨ। ਮਈ 2026 ਦੇ ਮੱਧ ਤੱਕ 300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ੱਕੀ ਮਾਮਲੇ ਦਰਜ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਜਦਕਿ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 88 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਹਾਲਾਤ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਗਏ ਜਦੋਂ ਵਾਇਰਸ ਕਾਂਗੋ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ Kinshasa ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਸ਼ਹਿਰ Goma ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਯੂਗਾਂਡਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ Kampala ਵਿੱਚ ਵੀ infected travellers ਰਾਹੀਂ cross-border transmission ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ ਹੈ। WHO ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕੇਂਦਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ population mobility, ongoing conflicts ਅਤੇ humanitarian crisis ਕਾਰਨ regional risk ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਹੈ।
ਇਸ ਵਾਰ ਦਾ outbreak Bundibugyo strain ਕਾਰਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ Ebola ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਰਲਾ ਅਤੇ ਖਤਰਨਾਕ variant ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਹਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਗਿਆਨ ਇਸ strain ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਖਾਸ ਚਿੰਤਤ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਸਮੇਂ ਕੋਈ approved vaccine ਜਾਂ specific treatment ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਆਮ Zaire strain ਲਈ ਕੁਝ vaccines ਅਤੇ therapies ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਪਰ Bundibugyo strain ਲਈ containment ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ traditional public health measures ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ।
WHO ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ strain ਦੀ fatality rate ਲਗਭਗ 30 ਤੋਂ 50 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ diagnosis ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਆਈ ਕਿਉਂਕਿ field testing kits ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ Zaire strain ਦੀ ਪਛਾਣ ਲਈ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਕਈ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਵਾਇਰਸ ਬਿਨਾਂ ਪਛਾਣੇ ਫੈਲਦਾ ਰਿਹਾ।
ਮੌਜੂਦਾ containment efforts ਵਿੱਚ contact tracing, infected patients ਦੀ strict isolation, border monitoring ਅਤੇ supportive hospital care ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। Africa CDC ਵੱਲੋਂ emergency response teams deploy ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜੋ border regions ਅਤੇ local hospitals ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਹਤ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਵੀ medical supplies ਅਤੇ emergency funding ਭੇਜਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
WHO ਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ serious international health emergency ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵੇਲੇ ਇਹ global pandemic ਦੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ‘ਤੇ ਖਰਾ ਨਹੀਂ ਉਤਰਦਾ ਅਤੇ overall global risk ਹਾਲੇ low ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ screening measures ਵਧਾ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ outbreak ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਕਾਬੂ ਨਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ fragile health systems ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਲਾਤ ਹੋਰ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। WHO ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਫਵਾਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਅਤੇ official health guidance ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।